Hôm ấy tôi tiếp một cặp vợ chồng trẻ mua căn hộ 72m2 ở Q7, họ bảo thích phong cách tối giản của Nhật, nhưng cả buổi người chồng cứ lướt điện thoại xem tủ rượu whisky còn vợ chăm chú nhìn tấm ảnh sofa màu vàng mustard. Tôi về nhà mở bản ghi âm ra nghe lại, nhận ra họ chưa bao giờ thực sự trả lời câu hỏi của tôi. Điều buồn cười là họ nghĩ mình đã rõ mình muốn gì, nhưng thật ra chỉ đang lập lại những gì đọc trên mạng. Ngồi đó, tôi nhớ lại đến #keyword# mà mình đã làm bao năm qua, toàn hỏi những câu đại loại như “anh chị thích màu gì” hay “phong cách nào hợp”, mà quên mất câu trả lời chỉ đến từ cách sống hằng ngày của họ.
Câu hỏi phong cách chỉ làm tôi nghe những gì khách đọc trên mạng
Tôi nhớ căn hộ 72m2 đó nằm ở một chung cư mới xây ở quận 7, view sông đẹp thật, nhưng vấn đề của họ không nằm ở view mà là cách họ sống bên trong. Cô vợ bảo muốn tối giản kiểu Nhật, nhưng khi tôi hỏi “ngày chị dành bao nhiêu giờ để nấu ăn, chồng chị có hay uống bia ở nhà không”, cô ấy ấp úng. Người chồng thì gật đầu với từ “tối giản” nhưng mắt cứ dính vào cái tủ rượu trong ảnh. Tôi đã từng ghi âm lại mọi buổi tư vấn trong 9 năm qua, nghe lại mới thấy có đến 8/10, thậm chí nhiều hơn cuộc trò chuyện rập khuôn một kiểu – khách nói theo trào lưu, tôi lại cố áp một phong cách được ưa chuộng lên một cuộc sống không hề hợp chút nào. Câu hỏi về phong cách chỉ có giá trị khi tôi đã hiểu về nếp sinh hoạt của họ, nếu không thì nó chỉ là trò đoán mò.
Tôi chuyển sang hỏi về quỹ thời gian mỗi ngày ở nhà
Sau lần đó, tôi bỏ hẳn câu hỏi “anh chị thích phong cách nào” mà thay vào đó hỏi những câu cụ thể hơn nhiều. Bây giờ, mỗi khi đến nhà khách tôi thường hỏi: “Sáng anh chị thức dậy lúc mấy giờ, ai nấu cơm, buổi tối ngồi xem tivi ở đâu, và tuần nay hai người có cãi nhau về chuyện gì trong nhà không?”. Nghe có vẻ lạ, nhưng câu trả lời đó mang lại cho tôi nhiều thông tin hơn mọi bản vẽ mẫu. Có lần, tôi đến tư vấn cho một bà mẹ hai con ở Phú Mỹ Hưng, căn hộ 95m2 nhưng lúc nào bừa bộn. Chị kể rằng mỗi sáng chị phải đi qua phòng ngủ con để xuống bếp pha sữa, và hai đứa nhỏ cứ ngủ nướng, thế là chị vừa phải đánh thức chúng vừa nấu. Nghe đến đó tôi hiểu ngay vấn đề: không phải màu sắc hay sofa, mà là đường di chuyển buổi sáng đang quá lộn xộn. Tôi gợi ý phá bỏ vách ngăn giữa bếp và phòng khách, bố trí thêm một quầy bar nhỏ để chị có thể pha sữa ngay mà không cần vào bếp. Cuối cùng thì sau 3 tháng, chị nhắn tin khen rằng buổi sáng đã đỡ căng thẳng hơn hẳn. Nói thẳng ra, hỏi về quỹ thời gian không chỉ giúp tôi hiểu nhu cầu, mà còn làm khách hàng tự nhìn lại cuộc sống của chính họ.
Nghe bước chân thay vì nghe lời chê bai căn hộ cũ
Một thói quen khác tôi dần hình thành là không vội hỏi về sở thích, cũng chẳng mang bản vẽ mẫu, mà chỉ lặng lẽ xem khách đi từ cửa vào lòng bếp bao nhiêu bước, mở tủ lạnh bao nhiêu lần, trẻ con chạy chỗ nào. Có một ca ở chung cư Vinhomes Tân Cảng, vợ chồng nhà kia cứ chê căn hộ “tối”, “bí bách”, đòi phá bỏ hết vách ngăn. Nhưng khi tôi đến, tôi thấy ngay vấn đề không nằm ở vách mà là một hành lang dài từ cửa vào không có ánh sáng. Tôi đề nghị giữ nguyên vách bếp, chỉ cần thay cửa phòng ngủ bằng kính mờ và thêm một hệ tủ phản quang ở cuối hành lang. Họ nhìn tôi như tôi nói tiếng ngoài hành tinh, nhưng sau khi hoàn thành, căn hộ sáng rõ rệt mà chẳng cần đập phá gì. Bài học tôi rút ra là bước chân của khách và cách họ dừng lại ở đâu phản ánh rõ hơn mọi lời than vãn về căn hộ cũ. Vì thế, một người cứ mở tủ lạnh liên tục thì chắc chắn cần quỹ bếp rộng, còn ai cứ đứng ngó ra ban công thì phải ưu tiên chỗ ngồi uống cà phê, thay vì một bộ sofa hoành tráng.
Cuộc đời bên trong tủ giày và góc học tập của con
Khía cạnh cuối cùng mà tôi muốn nói tới là những thứ ít ai ngó tới – tủ giày, góc học tập của con, mặt bếp – chúng bộc lộ nhu cầu thật hơn hẳn mọi câu trả lời về màu sắc. Tôi có thói quen đếm số đôi giày của khách trước khi thiết kế tủ để giày. Một lần, một gia đình ở Thảo Điền bảo tôi làm tủ giày nhỏ thôi, vậy mà tôi đếm được 42 đôi. Nếu tôi nghe lời họ, cái tủ chắc chắn vỡ tan sau 3 tháng. Còn góc bàn học của con, tôi thường nhìn xem chúng dán sticker gì, để sách vở ra sao, từ đó biết được chỗ ngồi học cần bao nhiêu ánh sáng, liệu có cần thêm kệ đồ chơi không. thiết kế nội thất căn hộ chung cư cả bếp gas cũ cũng là một manh mối: bên nào dính dầu mỡ nhiều hơn có nghĩa là người nấu chính thường đứng bên đó, vậy nên hãy đặt chậu rửa và tủ gia vị cho hợp với tay thuận. Tôi nghiệm ra rằng thiết kế nội thất chung cư trọn gói giờ đây với tôi không còn là chuyện vẽ theo trào lưu, mà là lắng nghe cơ thể của người ở, nghe cách họ bước, nghe cách họ xếp giày, nghe cách con họ học. Nếu anh chị đang có ý định làm lại căn hộ, tôi khuyên thật lòng: đừng mở Pinterest ra trước khi dành ra một tuần để quan sát chính ngôi nhà của mình. thiết kế nội thất căn hộ chung cư nếu có dịp, hãy để tôi hỏi anh chị một câu: tuần qua, anh chị đã mở tủ lạnh bao nhiêu lần và vì lý do gì?